De (on)zekerheid rond de oorsprong van het coronavirus
08.10.22
De (on)zekerheid rond de oorsprong van het coronavirus
Of het nu gaat om rechtszaken of verkiezingen, treinstoringen of oorlogen – het nieuws gaat over wat we wéten. Nieuws is, per definitie, het verslaan van nieuwe feiten en gebeurtenissen.
Als het al gaat over iets onbekends (waar gaan de corgi’s van Queen Elizabeth heen?) dan is het vaak met de belofte dat dat gebrek aan kennis gauw wordt ingelost (ze blijven in de familie, goddank).
Maar die focus op wat we weten is een probleem, als je het mij vraagt. We weten namelijk een hele hoop niet: wat de Russen van Poetin vinden, waar een volgend conflict uitbreekt, wanneer zelfrijdende auto’s in onze straten rondzoeven.
Toch is het nieuws regelmatig stelliger dan terecht is en besteedt het überhaupt weinig aandacht aan dat wat we niet weten. Terwijl de onbekende en onzekere factoren voor beslissingen net zo belangrijk – misschien nog wel belangrijker – zijn als de bekende en zekere.
Wat mij betreft worden experts voortaan ook geïnterviewd over wat ze niet weten, publiceren media unsplainers naast explainers, en is ‘de onzekerheid van de dag’ een nieuwe rubriek, en dan niet op pagina twaalf.
Lees er meer over in mijn stuk van afgelopen week: Laat het nieuws ook gaan over wat we niet weten (ook te beluisteren via dezelfde link of via het kanaal van De Correspondent in je podcast-app).
Waar komt het coronavirus vandaan?
In mijn stuk raak ik kort aan de discussie over de ‘lablek-theorie’, waar ik vorig jaar een artikel
Die lablek-theorie werd uitgedragen door Donald Trump, en ‘liberale media’ – volgens
(Ik deed trouwens ook mee aan die zekerheid, toen ik in 2020 schreef:
Ik schreef over de casus, omdat het laat zien hoe het publieke debat omgaat met wetenschappelijke onzekerheid. In plaats van te zeggen ‘dat weten we nog niet’, haasten mensen zich al vlug naar een van de stellige polen. En dat heeft soms – zoals in dit geval – te maken met politiek.
Mogelijk versus plausibel
De afgelopen week heb ik bijgelezen over wat er sindsdien is gebeurd, en ik moet zeggen: die discussie rond de lablek-theorie begint veel weg te krijgen van een soap. Maar dan eentje waar er meer op het spel staat dan of iemand teruggekeerd is als evil twin.
Allereerst verschenen er in juli twee
Michael Worobey, de eerste auteur van een van de papers, nam vorig jaar nog het initiatief voor een open brief die opriep tot het serieus nemen van de lablek-hypothese. Maar gezien het nieuwe bewijs leek ook hem dat scenario nu onwaarschijnlijk.
Er is nog steeds onzekerheid, zoals dat gaat met wetenschappelijk onderzoek. Zoals Kristian Andersen, een van de andere auteurs, zei
Komt een rockster-econoom bij de Lancet
Maar toen verscheen op 14 september een rapport
Het rapport besteedde ook aandacht aan de oorsprong van het coronavirus. De tekst las alsof de twee scenario’s even waarschijnlijk waren. Na een beschrijving van de twee mogelijke routes, concludeerde het rapport dat er ‘een tekort aan onafhankelijke, wetenschappelijke en gezamenlijke werkzaamheden op dit gebied’ was.
Maarrem, wat ontbrak er? Jawel, een verwijzing naar die twee studies in Science.
Worobey en een andere auteur, Angela Rasmussen, reageerden woedend en beschuldigden Sachs van het verspreiden van complottheorieën. Dat is niet zo gek: hij omarmt al langer publiekelijk de lablek-hypothese, inclusief beschuldigingen aan het adres van onderzoekers die misschien een rol zouden hebben gespeeld bij het creëren van het virus. Ook zei hij dat de auteurs van de studies een ‘narratief’ zouden ‘creëren’ en dat hun stelling dat er weinig bewijs bestond voor het lablek-scenario ‘een leugen’ was.
Ik verbaas me over het feit dat Sachs zichzelf zoveel expertise over virusverspreiding toedicht. Hij is een econoom met de status van een rockster (Bono is groot fan) – bekend van het boek The End of Poverty en van de Millennium Villages,
Ik ben niet degene die kan inschatten of het lablek-scenario inderdaad van tafel moet. Sowieso is het wegen van onderzoek een subjectieve aangelegenheid – wetenschappers verschillen van mening wanneer er ‘genoeg’ bewijs is geleverd. Maar wat ik wel weet: studies negeren en wetenschappers zwartmaken, dat is in ieder geval niet de manier om om te gaan met onzekerheid.
Want er staat heel wat op het spel: vertrouwen in de wetenschap, onmisbaar in deze (en de volgende) pandemie.
Tot slot...
...bedankt voor jullie reacties op mijn oproep
Reacties
Een reactie posten